Właściwy rozwój to podstawa: Kiedy i dlaczego dziecko powinno trafić do specjalisty rehabilitacji ortopedycznej?

Rozwój układu ruchu u dziecka to proces dynamiczny, który zmienia się wraz z wiekiem, tempem wzrostu i nabywaniem nowych umiejętności. Choć wiele nieprawidłowości mieści się w granicach normy rozwojowej, są sytuacje, w których konsultacja ze specjalistą rehabilitacji ortopedycznej jest konieczna. Może ona stanowić istotne wsparcie dla prawidłowego rozwoju dziecka i zapobiegania różnym problemom z układem ruchu w przyszłości.

Niemowlęta – asymetria i opóźnienia rozwojowe

W pierwszych miesiącach życia szczególną uwagę zwraca się na symetrię ułożenia ciała i jakość spontanicznych ruchów. Wskazaniem do rehabilitacji mogą być utrwalone asymetrie, preferowanie jednej strony ciała, trudności z unoszeniem głowy czy opóźnione osiąganie kamieni milowych, takich jak obrót czy podpór na przedramionach.

Rehabilitacja ortopedyczna dzieci na tym etapie wspiera prawidłowe kształtowanie wzorców ruchowych, pomaga normalizować napięcie mięśniowe i zapobiega utrwalaniu się niekorzystnych kompensacji, które mogłyby wpływać na dalszy rozwój motoryczny dziecka. Bardzo duże znaczenie dla efektywności terapii ma zaangażowanie rodziców w pracę z niemowlęciem – wybrane ćwiczenia zaprezentowane przez terapeutę zwykle należy regularnie powtarzać z dzieckiem w warunkach domowych.

Wiek przedszkolny – postawa i koordynacja

U dzieci w wieku przedszkolnym często obserwuje się problemy związane z postawą ciała oraz koordynacją ruchową. Nadmierne pochylanie się, koślawienie kolan, płaskostopie czy częste potykanie się mogą być sygnałem, że układ ruchu nie pracuje w sposób optymalny.

Rehabilitacja ortopedyczna pomaga wzmocnić odpowiednie grupy mięśniowe, poprawić stabilizację oraz nauczyć dziecko prawidłowych wzorców ruchowych. Wczesna interwencja pozwala ograniczyć ryzyko pogłębiania się wad postawy i dolegliwości bólowych w późniejszych latach. W wieku przedszkolnym wskazane są profilaktyczne wizyty u ortopedy przynajmniej raz w roku.

Wiek szkolny – przeciążenia i wady postawy

Rozpoczęcie nauki szkolnej wiąże się z długotrwałym siedzeniem, noszeniem plecaka oraz zmniejszeniem spontanicznej aktywności fizycznej. W tym okresie często ujawniają się skoliozy, nadmierna kifoza piersiowa czy bóle pleców, karku i kończyn dolnych. Obecnie wiele problemów ortopedycznych wynika ze złego stylu życia współczesnych nastolatków, którzy swój czas wolny, zamiast na ruch i aktywność fizyczną, najczęściej poświęcają na bierny odpoczynek i korzystanie z urządzeń elektronicznych.

Rehabilitacja ortopedyczna ukierunkowana jest na korekcję postawy, poprawę siły i wytrzymałości mięśni oraz edukację dziecka i rodziców w zakresie ergonomii i codziennych nawyków. Dzięki temu możliwe jest nie tylko zmniejszenie objawów, ale także zapobieganie ich nawrotom.

Dzieci aktywne sportowo – urazy i przeciążenia

U dzieci intensywnie trenujących sport częstym wskazaniem do rehabilitacji są urazy przeciążeniowe, bóle kolan, pięt czy bioder, a także nawracające kontuzje. Niedojrzały układ kostno-mięśniowy jest szczególnie wrażliwy na nieprawidłowo dobrane obciążenia treningowe.

Rehabilitacja ortopedyczna pozwala bezpiecznie wrócić do aktywności, poprawić technikę ruchu i zminimalizować ryzyko kolejnych urazów. Odpowiednio prowadzona terapia wspiera harmonijny rozwój dziecka bez konieczności rezygnacji z uprawiania sportu. Bardzo ważne jest jednak unikanie przeciążania organizmu i stopniowe intensyfikowanie aktywności zgodnie z zaleceniami terapeuty.

Rola terapeuty w pracy z dzieckiem

W rehabilitacji dzieci kluczowe znaczenie ma nie tylko dobór właściwych metod terapeutycznych, lecz także odpowiednie podejście specjalisty. Empatia, cierpliwość i umiejętność motywowania sprawiają, że dziecko czuje się bezpiecznie i chętnie współpracuje. Terapia prowadzona w formie zabawy, z uwzględnieniem wieku i możliwości dziecka, zwiększa jej skuteczność i pozwala budować pozytywne doświadczenia związane z ruchem, które procentują w kolejnych etapach rozwoju.

Źródła:

1. Szczęsny G, Małdyk P, red. Ortopedia. Skrypt dla studentów i lekarzy. Warszawa; 2018
2. Latalski M. Postępy ortopedii dziecięcej w latach 2023–2024. Medycyna Praktyczna. 13.11.2025 [dostęp: 13.01.2026]
3. Kułak W, Okurowska-Zawada B, Sienkiewicz D, Paszko-Patej G, red. Współczesne metody rehabilitacji dzieci i młodzieży. Białystok; 2014.