Masz cukrzycę? Lek. M. Laskowicz: Nie czekaj na objawy, badaj dno oka!

Cukrzyca to choroba, która dotyka coraz większej liczby pacjentów, a jednym z najgroźniejszych jej powikłań są uszkodzenia narządu wzroku. Oko jest niezwykle wrażliwe na wahania poziomu glukozy, a zmiany wywołane cukrzycą mogą latami rozwijać się bezobjawowo. Dlatego jak podkreśla lek. Małgorzata Laskowicz, okulistka z kliniki Oko-Test w Nowym Targu, jednym z najważniejszych elementów opieki diabetologicznej powinna być regularna kontrola okulistyczna.

fot. freepik

Na czym polega retinopatia cukrzycowa

Retinopatia cukrzycowa jest jednym z najczęstszych powikłań cukrzycy. Pojawia się w wyniku uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych siatkówki. Co istotne, może rozwijać się jeszcze zanim pacjent otrzyma diagnozę cukrzycy.

– Na co dzień zajmuję się diagnostyką i leczeniem pacjentów z cukrzycą. To temat bardzo aktualny, a liczba chorych stale rośnie. Niestety świadomość powikłań w obrębie narządu wzroku wciąż jest zbyt niska. Każdy pacjent z rozpoznaną cukrzycą, powinien być skierowany na badanie dna oka. Często cukrzyca trwa wiele lat przed rozpoznaniem, dlatego już w chwili wykrycia choroby możemy obserwować zmiany w siatkówce – wyjaśnia lek. Małgorzata Laskowicz, okulistka z kliniki Oko-Test w Nowym Targu.

Zmiany te na wczesnym etapie mogą być nieodczuwalne i mogą nie zaburzać widzenia, dlatego łatwo je przeoczyć. Brak kontroli może mieć negatywne konsekwencje.

– Nieleczona retinopatia prowadzi do utraty ostrości wzroku, a nawet do całkowitej ślepoty. Dlatego kluczowe jest wychwycenie zmian na bardzo wczesnym etapie. –

Objawy, które zawsze wymagają pilnej konsultacji

W retinopatii cukrzycowej szczególnie groźne jest to, że długo nie daje ona objawów. Jednak pewne sygnały powinny natychmiast skłonić pacjenta do wizyty u okulisty. Wśród nich można wymienić:

• przymglenie widzenia,
• zniekształcenie obrazu- falowanie, pomniejszenie lub powiększenie,
• mroczki widoczne w polu widzenia,
• trudności z widzeniem szczegółów,
• nagłe pogorszenie ostrości widzenia.

– Każde zaburzenie widzenia u pacjenta z cukrzycą jest objawem alarmującym i wymaga diagnostyki. Nie można tego odkładać na później

– podkreśla lekarka.

Jakie badania wykonuje się u pacjentów z cukrzycą?

Badanie dna oka to podstawowe i kluczowe badanie, które umożliwia wykrycie pierwszych zmian.

– Na ten moment nie mamy innego przesiewowego badania, które zastąpiłoby ocenę dna oka. To właśnie okulista ocenia, czy doszło do uszkodzeń i czy konieczna jest dalsza diagnostyka – mówi lek. Małgorzata Laskowicz.

Badanie dna oka powinno być zlecone już przy rozpoznaniu cukrzycy. Kolejność dalszych kontroli zależy od stanu siatkówki i wyrównania cukrzycy:

• gdy nie ma zmian – rutynowo co rok,
• gdy stwierdzono pierwsze nieprawidłowości – kontrole powinny być częstsze, nawet co kilka miesięcy,
• przy bardzo dobrze wyrównanej cukrzycy – czasem rzadziej, jeśli okulista uzna to za uzasadnione.

Tomografia OCT siatkówki to kolejne bezbolesne i powszechnie dostępne badanie obrazujące centralną część siatkówki.

Angiografia fluoresceinowa – to kolejne specjalistyczne badanie wykonywane u pacjentów, u których zostaną stwierdzone zmiany na dnie oka. Jest badaniem inwazyjnym – z podaniem kontrastu dożylnie i pozwalającym na szczegółową ocenę siatkówki i naczyń. –

Angiografia jest bardzo szczegółowym badaniem jednak u niektórych pacjentów nie może być wykonana. Przeciwwskazaniami do takiego badania jest niewydolność nerek czy alergie na kontrast – w takich przypadkach ocena stopnia zaawansowania retinopatii oparta jest na badaniach nieinwazyjnych – tłumaczy specjalistka Oko-Test.

Co ważne, nawet idealnie prowadzona cukrzyca nie zwalnia z okulistycznych badań profilaktycznych.

– Nawet u pacjentów, którzy mają uregulowaną cukrzycę, nie wolno rezygnować z badań. Wahania glikemii pojawiają się w różnych okresach życia i mogą przyspieszać postęp choroby – podkreśla okulistka.

Leczenie: laseroterapia i iniekcje doszklistkowe

Współczesna okulistyka oferuje skuteczne metody, które pozwalają zahamować postęp retinopatii i uratować wzrok.

Laseroterapia to najczęściej stosowana metoda leczenia powikłań retinopatii cukrzycowej.

– Podczas zabiegu wiązka lasera niszczy patologiczne naczynia lub ogniska niedokrwienia. Zabieg może powodować chwilowy dyskomfort i przejściowe pogorszenie widzenia, ale jest bezpieczny i dobrze tolerowany. Wykonywany jest w trybie ambulatoryjnym, po podaniu kropli znieczulających i rozszerzających źrenicę.  Zwykle pacjent potrzebuje kilku sesji – wyjaśnia lek. Małgorzata Laskowicz.

Iniekcje doszklistkowe stosowane są szczególnie w leczeniu cukrzycowego obrzęku plamki.

– Zastrzyki podawane są regularnie, często w ramach programów lekowych. Ich skuteczność jest bardzo wysoka, ale często łączymy je z laseroterapią, żeby utrwalić efekt – dodaje specjalistka.

Przy wczesnym leczeniu wyniki są bardzo dobre. Problem pojawia się u pacjentów, którzy latami ignorują objawy cukrzycy.

– W zaawansowanych przypadkach pozostaje tylko leczenie operacyjne. Niestety na tym etapie rokowanie dla ostrości wzroku jest dużo gorsze – ostrzega okulistka z kliniki Oko-Test.

Cukrzyca może powoli i bezobjawowo niszczyć wzrok. Regularne badania okulistyczne to obowiązek każdego pacjenta z cukrzycą.

– Prewencja jest absolutnie najważniejsza. Każdy pacjent z cukrzycą powinien być kierowany przez diabetologa na badanie dna oka i nie wolno tego bagatelizować. Pamiętajmy, im wcześniej wykryjemy zmiany, tym większe mamy możliwości leczenia. 

5 faktów, jak zostać cukrzykiem – antyporadnik

Bezpieczne ćwiczenia dla cukrzyków