Mammografia po 40. roku życia: Co musisz wiedzieć o badaniu, które ratuje życie?

Wraz z wiekiem zmienia się nie tylko nasze ciało, ale także potrzeby zdrowotne. U kobiet po 40. roku życia wzrasta ryzyko różnych chorób onkologicznych, w tym raka piersi. Jest to czas, w którym profilaktyka onkologiczna nabiera szczególnego znaczenia, a jednym z najważniejszych badań profilaktycznych dla kobiet staje się mammografia. Choć wiele pań obawia się tego badania, to właśnie mammografia pozwala wykryć chorobę na bardzo wczesnym etapie – często jeszcze zanim pojawią się jakiekolwiek objawy i konieczność wdrożenia agresywnego leczenia. Co ważne, wczesna diagnoza znacząco zwiększa szanse na pełne wyleczenie pacjentki. Oznacza to, że regularnie wykonywana mammografia jest badaniem, które może uratować nasze życie.

Rak piersi – skala problemu i znaczenie wczesnej diagnostyki

Rak piersi pozostaje najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym na świecie. W populacji kobiet odpowiada za około jedną czwartą wszystkich zachorowań onkologicznych i blisko 14% zgonów. [2] Każdego roku chorobę rozpoznaje się u około 2,3 miliona kobiet, a blisko 670 tysięcy z nich umiera z jej powodu. [1] Również w Polsce skala problemu jest znacząca – rocznie notuje się około 22 tysięcy nowych przypadków oraz 7–8 tysięcy zgonów, a statystyki dotyczące śmiertelności od lat nie ulegają istotnej poprawie. [3]

Wykrycie raka piersi na wczesnym etapie przynosi lepsze rokowania i pozwala szybciej wdrożyć skuteczne leczenie. Mimo to wiele pacjentek po zakończonym leczeniu musi mierzyć się z ryzykiem nawrotu choroby. Nawrót może pojawić się po kilku lub kilkunastu latach, a w niektórych przypadkach po ponad dwóch dekadach od terapii.

Czym jest mammografia i jak działa?

Mammografia to badanie obrazowe wykorzystujące niskie dawki promieniowania rentgenowskiego do uzyskania szczegółowych zdjęć piersi. Umożliwia wykrycie zmian takich jak mikrozwapnienia, niewielkie guzki czy zaburzenia struktury tkanki gruczołowej, które są niewyczuwalne podczas samobadania i niewidoczne przy zastosowaniu metody USG. Badanie trwa kilka minut, a nowoczesne aparaty zapewniają wysoką jakość obrazu przy minimalnej dawce promieniowania.

Kiedy wykonać mammografię i jak często ją powtarzać?

Pierwszą mammografię zaleca się wykonać po ukończeniu 40. roku życia, nawet jeśli nie występują żadne objawy. U kobiet bez dodatkowych czynników ryzyka badanie powinno być powtarzane co 1–2 lata, w zależności od zaleceń lekarza. Kobiety z obciążeniem rodzinnym, mutacjami genetycznymi (np. BRCA1/2) lub wcześniejszymi nieprawidłowymi wynikami mogą wymagać częstszych badań lub uzupełnienia mammografii innymi metodami, takimi jak rezonans magnetyczny.

Co oznaczają wyniki mammografii?

Wynik mammografii może być prawidłowy lub wykazywać zmiany wymagające dalszej diagnostyki. Warto pamiętać, że nie każda wykryta nieprawidłowość oznacza nowotwór — wiele zmian ma charakter łagodny. W przypadku niejasnego obrazu lekarz może zalecić dodatkowe badania, takie jak USG, rezonans magnetyczny lub biopsję, aby jednoznacznie określić charakter zmiany.

Jak przygotować się do badania?

Mammografia nie wymaga specjalnego przygotowania, jednak warto pamiętać o kilku zasadach. Najlepiej zaplanować badanie na pierwszą połowę cyklu menstruacyjnego, gdy piersi są mniej wrażliwe. W dniu badania nie należy stosować dezodorantów, antyperspirantów ani balsamów w okolicy pach i piersi, ponieważ mogą one zaburzyć obraz. Warto również zabrać ze sobą wcześniejsze wyniki badań obrazowych do porównania.

Czy mammografia boli?

Wiele kobiet obawia się dyskomfortu związanego z uciskiem piersi podczas badania. Ucisk jest niezbędny do uzyskania wyraźnego obrazu i trwa tylko kilka sekund. Choć może być nieprzyjemny, większość pacjentek określa go jako krótkotrwały i znośny. Współczesne aparaty są zaprojektowane tak, aby maksymalnie ograniczyć dyskomfort przy zachowaniu wysokiej jakości obrazu.

Źródła:

1. Onkologia.gov.pl. Kompendium chorób nowotworowych: Pierś, Epidemiologia. Data aktualizacji: 2025-02-14 [dostęp: 16.01.2026]
2. OECD (2025), Krajowe profile dotyczące nowotworów: Polska 2025, OECD Publishing, Paris
3. Current and future burden of breast cancer: Global statistics for 2020 and 2040