Kręgosłup potrzebuje uwagi na co dzień. Eksperci o ruchu, bólu i nawykach

Kilka godzin przy biurku, podróż samochodem, a wieczorem odpoczynek z telefonem w ręku — w takim planie dnia łatwo zabraknąć miejsca na ruch. O plecach często przypominamy sobie dopiero wtedy, gdy zaczynają boleć. Podczas spotkania z okazji Światowego Dnia Kręgosłupa rozmawiano o tym, jak zmienić codzienne przyzwyczajenia, dlaczego nie istnieje jeden zestaw ćwiczeń dla wszystkich i co wspólnego z dolegliwościami ma nasze samopoczucie psychiczne.

Światowy Dzień Kręgosłupa, obchodzony 16 października, był okazją do dyskusji zorganizowanej przez Columna Medica. W spotkaniu uczestniczyli lekarze, fizjoterapeutka i psychoterapeutka, a swoimi doświadczeniami podzielili się również Mateusz Kusznierewicz oraz Barbara Kurdej-Szatan. W rozmowie powracał temat regularności: troska o sprawność nie powinna ograniczać się do pojedynczego treningu czy wizyty w gabinecie.

Ruch, na który można znaleźć miejsce w zwykłym dniu

Aktywność fizyczna bywa kojarzona z karnetem na siłownię, sportowym strojem i godziną zarezerwowaną w kalendarzu. Tymczasem podczas panelu zwracano uwagę również na mniej wymagające organizacyjnie rozwiązania: spacer, przerwę od siedzenia czy kilka minut porannego rozruchu. Nie chodzi o osiągnięcie sportowego wyniku, lecz o znalezienie takiej formy ruchu, którą da się włączyć do codzienności.

Mateusz Kusznierewicz opowiadał o swojej porannej rutynie, obejmującej cztery–pięć minut ćwiczeń, oraz o spacerach. Podkreślał, że wyjście z domu daje mu nie tylko okazję do aktywności, ale także kontakt z naturą i światłem dziennym. To przykład osobistych nawyków, a nie gotowa recepta na wszystkie problemy z plecami.

Do systematyczności zachęcała również Julita Małuszyńska, twórczyni Columna Medica. Wskazywała, że o kręgosłupie często myślimy dopiero wówczas, gdy dolegliwości zaczynają przeszkadzać we wstawaniu z łóżka lub wykonywaniu zwykłych czynności. W jej wypowiedzi wybrzmiała potrzeba codziennej dbałości o sprawność, zamiast sporadycznych, intensywnych zrywów.

Nie ma jednego zestawu ćwiczeń dla każdego

Ważną część dyskusji poświęcono różnicom między pacjentami. Podobne dolegliwości nie muszą oznaczać identycznego problemu ani wymagać takiego samego postępowania. Znaczenie mają między innymi możliwości ruchowe, przebyte urazy, siła mięśni oraz reakcja na wysiłek.

„Przede wszystkim musimy nauczyć się własnego kręgosłupa” — mówił prof. dr hab. n. med. Robert Gasik, specjalista neurologii oraz ortopedii i traumatologii narządu ruchu.

prof. dr hab. n. med. Robert Gasik

Ekspert zachęcał do obserwowania, przy jakich ruchach i obciążeniach pojawia się ból lub zmęczenie. Takie informacje mogą pomóc podczas konsultacji, kiedy specjalista ocenia zakres ruchu, ograniczenia i siłę mięśni. Indywidualne podejście oznacza więc coś więcej niż wybranie popularnego zestawu ćwiczeń znalezionego w internecie.

W części poświęconej fizjoterapii zwrócono też uwagę na ocenę całego układu ruchu. Miejsce odczuwania bólu nie zawsze wyjaśnia wszystkie mechanizmy dolegliwości. W pracy z pacjentem istotne mogą być również ruchomość bioder czy funkcjonowanie odcinka piersiowego kręgosłupa. Równie ważne jest to, czy osoba opuszczająca gabinet rozumie zalecenia i wie, jak realizować je na co dzień.

Przewlekły ból wpływa także na psychikę

Psycholożka i psychoterapeutka Katarzyna Kucewicz mówiła o wzajemnym związku kondycji psychicznej i dolegliwości fizycznych. Przewlekły ból może utrudniać kontakty z innymi, zniechęcać do wychodzenia z domu i odbierać poczucie swobody. Kiedy zwykłe czynności stają się wyzwaniem, cierpi nie tylko sprawność, ale również samopoczucie.

Z drugiej strony, jak wskazywała ekspertka, stres i przeciążenie emocjonalne mogą wiązać się z napięciem w ciele i wpływać na odczuwanie bólu. Ten wątek poszerza spojrzenie na leczenie: uwzględnienie emocji i codziennych trudności nie oznacza, że dolegliwości są wyobrażone. Pokazuje natomiast, dlaczego w rozmowie o zdrowiu warto pytać również o obciążenie psychiczne i funkcjonowanie poza gabinetem.

Telefon, samochód i świadomość własnego ciała

Barbara Kurdej-Szatan

Barbara Kurdej-Szatan podzieliła się doświadczeniami związanymi z napięciem mięśniowym i dyskomfortem w okolicy karku oraz barków. Zwracała uwagę na czas spędzany z telefonem i podczas jazdy samochodem — sytuacje, w których łatwo długo pozostawać w podobnym ułożeniu ciała.

Aktorka wspominała również udział w programie „Taniec z Gwiazdami”. Praca z tancerzem Jackiem Jeschkem pomogła jej uważniej przyglądać się własnej postawie. Jej opowieść była osobistym przykładem tego, jak nowe doświadczenie ruchowe może zmienić świadomość ciała i zwrócić uwagę na wcześniej niezauważane przyzwyczajenia.

Leczenie wymaga decyzji dopasowanych do sytuacji

Rozmowa dotyczyła także granic leczenia zachowawczego. Neurochirurg dr hab. n. med. Karol Wiśniewski omawiał różnice między sytuacjami, w których stosuje się rehabilitację, a tymi, które wymagają pilnej oceny i interwencji. Podkreślał znaczenie objawów neurologicznych przy podejmowaniu decyzji o dalszym postępowaniu.

Prof. Robert Gasik przestrzegał zarówno przed pochopnym kierowaniem na operację, jak i przed przedłużaniem nieskutecznego leczenia pod wpływem obietnic „cudownych” metod. W jego wypowiedzi najważniejsza była rzetelna ocena stanu pacjenta. Samo unikanie zabiegu nie powinno stawać się celem, jeśli odbywa się kosztem pogarszającej się sprawności.

Codzienna troska zamiast obietnicy szybkiego efektu

Ze spotkania wyłoniło się podejście oparte na regularnym ruchu, obserwowaniu własnego ciała i dopasowaniu postępowania do konkretnej osoby. Nie padła jedna uniwersalna recepta, która rozwiązywałaby każdy problem z plecami. Spacer czy przerwa od biurka mogą być elementem bardziej aktywnego dnia, lecz nie zastępują indywidualnej oceny dolegliwości. Dbanie o kręgosłup obejmuje zarówno codzienne przyzwyczajenia, jak i sięgnięcie po odpowiednią pomoc, kiedy jest potrzebna.