Ta data mówi o kobietach więcej, niż myślisz. Dlaczego 28 maja jest tak ważny?

28 maja obchodzimy Dzień Higieny Menstruacyjnej – i ta data nie jest przypadkowa. Nawiązuje do kobiecego cyklu, ale przede wszystkim przypomina o sprawie, o której wciąż zbyt często mówi się szeptem: o wstydzie, bólu, ubóstwie menstruacyjnym i dziewczynkach, które z powodu okresu opuszczają lekcje. Dlaczego miesiączka – coś tak naturalnego – nadal potrafi wykluczać z normalnego życia?

28 maja przypomina, że miesiączka jest naturalną częścią życia, a nie powodem do wstydu.

Miesiączka jest czymś naturalnym, a jednak dla milionów kobiet i dziewcząt na świecie nadal bywa powodem wstydu, wykluczenia i realnych problemów zdrowotnych. Dzień Higieny Menstruacyjnej, obchodzony 28 maja, ma przypominać, że dostęp do podpasek, tamponów, kubeczków menstruacyjnych, czystej wody i rzetelnej edukacji nie powinien być luksusem. To podstawowa kwestia zdrowia, godności i równości.

Dlaczego właśnie 28 maja? Ta data ma ukrytą symbolikę, która bardzo mocno łączy się z kobiecym ciałem. I choć o okresie mówi się dziś więcej niż jeszcze kilkanaście lat temu, temat ubóstwa menstruacyjnego wciąż pozostaje bolesną codziennością – także w Polsce.

Dlaczego Dzień Higieny Menstruacyjnej obchodzimy 28 maja?

Data 28 maja nie została wybrana przypadkowo. Jest w niej prosty, ale bardzo wymowny kod związany z cyklem menstruacyjnym. Maj to piąty miesiąc roku – liczba 5 nawiązuje do przeciętnej długości krwawienia menstruacyjnego. Z kolei liczba 28 symbolizuje średnią długość cyklu miesiączkowego.

Dzień Higieny Menstruacyjnej został zainicjowany w 2013 roku przez organizację WASH United. Jego cel od początku był jasny: przełamać milczenie wokół miesiączki, walczyć z tabu i zwrócić uwagę na to, że bezpieczne przeżywanie okresu wymaga konkretnych warunków – dostępu do środków higienicznych, czystej wody, toalet i edukacji. To ważne, bo dla części kobiet menstruacja nadal nie jest po prostu comiesięcznym doświadczeniem. Bywa źródłem lęku, upokorzenia, absencji w szkole, rezygnacji z aktywności społecznej, a czasem także problemów zdrowotnych.

Ubóstwo menstruacyjne: kiedy okres oznacza wstyd, stres i wykluczenie

Dostęp do środków higienicznych powinien być standardem, a nie przywilejem

Dla wielu z nas podpaski, tampony czy wkładki są oczywistym elementem codziennych zakupów. Leżą w łazience, w torebce, w szkolnym plecaku. Jednak nie dla wszystkich dostęp do takich produktów jest czymś prostym i naturalnym. Ubóstwo menstruacyjne sprawia, że okres staje się nie tylko fizjologicznym doświadczeniem, ale także źródłem stresu, izolacji i poczucia bezradności.

Gdy brakuje pieniędzy na podstawowe środki higieniczne, kobiety i dziewczęta bywają zmuszone do korzystania z przypadkowych, niebezpiecznych zamienników – starych tkanin, papieru, gazet czy innych materiałów, które nie powinny mieć kontaktu z okolicami intymnymi. To nie tylko kwestia dyskomfortu. Takie praktyki mogą zwiększać ryzyko infekcji i pogłębiać poczucie utraty godności. Warto mocno podkreślić: to nie jest wyłącznie problem odległych krajów. Ubóstwo menstruacyjne dotyczy również dziewcząt i kobiet w Polsce. Czasem oznacza brak pieniędzy na zakup podpasek, czasem wstyd przed poproszeniem o pomoc, a czasem brak podstawowej edukacji i rozmowy w domu.

W wielu środowiskach miesiączka nadal jest tematem, który „lepiej przemilczeć”. Dziewczynki słyszą, że to coś brudnego, krępującego albo niewygodnego dla otoczenia. Tymczasem milczenie nie rozwiązuje problemu – tylko go pogłębia. Im mniej mówimy o menstruacji, tym łatwiej utrwalać stereotypy, które odbierają kobietom poczucie bezpieczeństwa i sprawczości.

Urlop menstruacyjny: w których krajach kobiety mogą wziąć wolne z powodu okresu?

W części krajów temat miesiączki wyszedł już poza edukacyjne kampanie i trafił do prawa pracy. Urlop menstruacyjny funkcjonuje m.in. w Japonii, Korei Południowej, Tajwanie, Indonezji, Zambii oraz w Hiszpanii, która jako pierwszy kraj w Europie wprowadziła płatne zwolnienie dla pracownic cierpiących z powodu silnych, obezwładniających bólów menstruacyjnych.

W Hiszpanii z takiego rozwiązania mogą korzystać osoby pracujące, u których miesiączka wiąże się z dolegliwościami uniemożliwiającymi normalne wykonywanie obowiązków zawodowych – w praktyce zwykle wymaga to potwierdzenia medycznego. W Korei Południowej pracownice mogą zawnioskować o jeden dzień wolnego menstruacyjnego w miesiącu, a tajwańskie przepisy pozwalają na jeden dzień takiego urlopu miesięcznie, przy czym część dni jest rozliczana poza zwykłym limitem chorobowym. W Japonii prawo do wolnego istnieje od lat 40. XX wieku i dotyczy kobiet, dla których praca podczas miesiączki jest szczególnie trudna.

Te rozwiązania różnią się między sobą – jedne są płatne, inne nie, czasem wymagają dokumentacji, czasem wystarczy wniosek pracownicy – ale łączy je jedno: uznają, że silny ból menstruacyjny nie jest „fanaberią”, lecz realnym problemem zdrowotnym, który może wykluczać z normalnego funkcjonowania.

Co pokazują raporty? Dane, które trudno zignorować

O ubóstwie menstruacyjnym nie powinno się mówić wyłącznie językiem emocji. To problem, który można zmierzyć – i właśnie dane pokazują, jak duża jest skala zaniedbań. Menstruacja wpływa nie tylko na komfort życia, ale też na edukację, zdrowie publiczne, aktywność zawodową i społeczną.

Według globalnych danych przywoływanych przez Bank Światowy nawet 500 milionów kobiet i dziewcząt na świecie nie ma odpowiednich warunków do zadbania o higienę w czasie miesiączki. Chodzi nie tylko o brak produktów menstruacyjnych, ale też o brak czystej wody, prywatnych toalet i bezpiecznej przestrzeni.

Za każdą z tych liczb stoi konkretna historia: dziewczynka, która boi się iść do szkoły, kobieta, która wybiera między zakupem jedzenia a podpasek, nastolatka, która nie wie, co dzieje się z jej ciałem, bo nikt wcześniej jej tego spokojnie nie wyjaśnił.

Co możemy zrobić, aby miesiączka przestała być tematem tabu?

Dzień Higieny Menstruacyjnej jest ważnym symbolem, ale sama symbolika nie wystarczy. Potrzebne są konkretne działania: edukacja, dostęp do bezpłatnych produktów higienicznych w szkołach i miejscach publicznych, rozmowa bez zawstydzania oraz wsparcie osób, które nie mogą pozwolić sobie na regularny zakup środków menstruacyjnych.

Organizacje takie jak WASH United zwracają uwagę, że zdrowie menstruacyjne nie kończy się na samej podpaskce czy tamponie. To także dostęp do toalety, bieżącej wody, prywatności, bezpiecznego miejsca do zmiany środków higienicznych oraz wiedzy o własnym ciele. Zmiana zaczyna się również w codziennym języku. Warto mówić o miesiączce normalnie – bez ściszania głosu, bez żartów opartych na zawstydzaniu, bez traktowania okresu jak czegoś „nieczystego”. To szczególnie ważne w rozmowach z dziewczynkami, które dopiero uczą się rozumieć swoje ciało.

Co można zrobić już dziś? Wesprzeć lokalne zbiórki środków higienicznych, przekazać podpaski do szkoły, domu samotnej matki lub organizacji pomocowej, rozmawiać z dziećmi o menstruacji prostym językiem i reagować, gdy ktoś powiela krzywdzące stereotypy.

Miesiączka nie powinna odbierać nikomu edukacji, pracy, godności ani poczucia bezpieczeństwa. 28 maja przypomina nam, że okres to nie powód do wstydu. Powodem do wstydu jest raczej to, że wciąż zbyt wiele osób nie ma warunków, by przeżywać go bez lęku i upokorzenia.

Ubóstwo menstruacyjne – problem, który wciąż pozostaje w Polsce tabu. Czym jest ubóstwo menstruacyjne i czy istnieje w Polsce?