Największe nasłonecznienie w Polsce. Kiedy słońce jest najmocniejsze i jak chronić skórę?

Ochrona przeciwsłoneczna powinna obejmować całe ciało, a nie tylko skórę twarzy. Kremy z filtrami, odpowiednio dobrane ubrania, nakrycie głowy oraz okulary przeciwsłoneczne należy stosować już od wczesnego dzieciństwa. Niekorzystny wpływ promieniowania ultrafioletowego jest bowiem związany nie tylko z pojedynczym oparzeniem, lecz także z całkowitą, zsumowaną dawką promieniowania UV, którą skóra otrzymuje w ciągu życia.

Na skórę oddziałują przede wszystkim dwa rodzaje promieniowania ultrafioletowego: UVB i UVA. Promieniowanie UVB odpowiada głównie za zaczerwienienie i oparzenia słoneczne, natomiast UVA przenika głębiej w skórę, przyspiesza jej starzenie, sprzyja powstawaniu zmarszczek i przebarwień oraz uczestniczy w procesach prowadzących do rozwoju nowotworów skóry.

fot. freepik

Czym różni się promieniowanie UVA od UVB?

Promieniowanie UVB jest najbardziej intensywne wiosną i latem, szczególnie w godzinach okołopołudniowych. To właśnie ono jest główną przyczyną rumienia i bolesnych oparzeń słonecznych. Jego natężenie zależy między innymi od pory roku, pory dnia, szerokości geograficznej, wysokości nad poziomem morza oraz zachmurzenia.

Promieniowanie UVA dociera do skóry przez cały rok. Jego natężenie jest bardziej równomierne w ciągu dnia niż natężenie UVB. UVA przenika przez chmury, a częściowo także przez zwykłe szyby okienne i samochodowe. Z tego powodu skóra może być narażona na jego działanie również podczas jazdy samochodem lub pracy przy nasłonecznionym oknie.

Promieniowanie UV może przenikać także przez wodę. Kąpiel w morzu, jeziorze czy basenie nie chroni więc skóry przed oparzeniem. Woda dodatkowo chłodzi ciało, przez co możemy przez dłuższy czas nie zauważyć, że skóra zaczyna się czerwienić i piec.

Ochrony nie gwarantuje również cienka, jasna lub mokra odzież. Podczas dłuższego przebywania na intensywnym słońcu warto wybierać ubrania wykonane z gęsto tkanych materiałów albo specjalną odzież oznaczoną współczynnikiem UPF, który określa poziom ochrony tkaniny przed promieniowaniem ultrafioletowym.

Jaki samoopalacz wybrać w 2026 roku? Przegląd redakcyjny

Największe nasłonecznienie w Polsce – w jakich miesiącach trzeba szczególnie uważać?

W Polsce najwyższe wartości promieniowania UV występują zazwyczaj od maja do września. Szczególnie intensywne nasłonecznienie obserwowane jest w czerwcu i lipcu, kiedy dni są najdłuższe, a słońce znajduje się wysoko nad horyzontem.

Nie oznacza to jednak, że poza sezonem wakacyjnym skóra nie wymaga ochrony. W słoneczne dni wysoki indeks UV może wystąpić również w kwietniu, a promieniowanie UVA dociera do skóry przez cały rok. O potrzebie zastosowania ochrony najlepiej decydować na podstawie aktualnego indeksu UV, a nie wyłącznie temperatury powietrza czy stopnia zachmurzenia.

W jakich godzinach słońce jest najmocniejsze?

Największa intensywność promieniowania UV przypada zazwyczaj na godziny od 10.00 do 16.00, a jego szczyt najczęściej występuje około południa słonecznego. W tym czasie warto ograniczyć przebywanie na bezpośrednim słońcu, wybierać zacienione miejsca i chronić skórę ubraniem oraz kremem z filtrem.

Prostą wskazówką może być obserwowanie własnego cienia. Jeżeli cień jest krótszy od naszej sylwetki, słońce znajduje się wysoko, a natężenie promieniowania UV może być szczególnie duże.

Warto również regularnie sprawdzać indeks UV w prognozie pogody. Ochrona przeciwsłoneczna jest szczególnie potrzebna, gdy jego wartość wynosi 3 lub więcej. Przy wysokich i bardzo wysokich wartościach indeksu UV samo zastosowanie kremu może być niewystarczające – należy połączyć go z odzieżą ochronną, okularami przeciwsłonecznymi, nakryciem głowy i przebywaniem w cieniu.

Jaki SPF wybrać w zależności od nasłonecznienia?

Krem z filtrem powinien być dopasowany do intensywności promieniowania, czasu przebywania na zewnątrz, fototypu skóry oraz miejsca pobytu. Obecnie do ochrony odsłoniętych części ciała zaleca się preparaty o szerokim spektrum działania i wartości co najmniej SPF 30.

Podczas dłuższego przebywania na zewnątrz, pobytu na plaży, wycieczki w góry, uprawiania sportu oraz wyjazdu do kraju o silnym nasłonecznieniu lepszym wyborem będzie SPF 50 lub SPF 50+.

Wysoką ochronę warto stosować również w przypadku:

• bardzo jasnej skóry i skłonności do oparzeń;
• przebarwień i melasmy;
• licznych znamion;
• stosowania retinoidów, kwasów lub substancji uwrażliwiających skórę;
• pielęgnacji skóry po zabiegach dermatologicznych i kosmetologicznych;
• ochrony skóry dzieci.

Twarz, uszy, szyja, dekolt i dłonie są szczególnie narażone na przewlekłe działanie promieniowania. W tych miejscach warto stosować SPF 50, zwłaszcza wiosną i latem oraz w przypadku skłonności do przebarwień.

Co oznacza SPF na kremie przeciwsłonecznym?

SPF, czyli Sun Protection Factor, określa przede wszystkim poziom ochrony przed promieniowaniem UVB odpowiedzialnym za rumień i oparzenia słoneczne. Wysokości SPF nie należy traktować jako informacji o liczbie godzin, które można bezpiecznie spędzić na słońcu.

Kupując kosmetyk, trzeba sprawdzić, czy zapewnia on również ochronę przed promieniowaniem UVA. Na opakowaniach produktów dostępnych w Unii Europejskiej warto szukać oznaczenia UVA umieszczonego w kółku. Informuje ono, że ochrona przed UVA stanowi co najmniej jedną trzecią deklarowanej wartości SPF.

Najlepszym wyborem będzie więc kosmetyk zapewniający szerokie spektrum ochrony przed UVA i UVB. W przypadku długiego przebywania na zewnątrz, pływania albo uprawiania sportu warto dodatkowo wybrać preparat wodoodporny.

Jak często nakładać krem z filtrem?

Krem przeciwsłoneczny należy rozprowadzić równomiernie na wszystkich odsłoniętych częściach ciała. Trzeba pamiętać o uszach, karku, dekolcie, grzbietach dłoni i stóp, ramionach oraz skórze przy krawędziach ubrania.

Preparat najlepiej zastosować przed wyjściem z domu, zgodnie z instrukcją producenta. Podczas przebywania na zewnątrz aplikację należy ponawiać co około dwie godziny, a także:

• po każdej kąpieli;
• po intensywnym poceniu się;
• po wytarciu ciała ręcznikiem;
• po ścieraniu kremu przez ubranie lub piasek.

Zbyt cienka warstwa kosmetyku zapewnia znacznie słabszą ochronę od wartości podanej na opakowaniu. Na całe odkryte ciało przeciętnej osoby dorosłej potrzeba około 30 ml preparatu, czyli mniej więcej tyle, ile mieści niewielki kieliszek.

Czy wodoodporny krem chroni przez cały dzień?

Określenie „wodoodporny” nie oznacza, że kosmetyk pozostaje na skórze przez cały dzień ani że nie wymaga ponownego nakładania. Informuje jedynie, że preparat zachowuje określony poziom ochrony przez ograniczony czas kontaktu z wodą.

Skuteczność kosmetyku zmniejsza nie tylko kąpiel, ale również pocenie się, wycieranie ręcznikiem, kontakt z piaskiem i tarcie ubrania. Nawet wodoodporny krem należy więc ponownie nałożyć po wyjściu z wody i osuszeniu skóry.

Dlaczego oparzenie słoneczne nie jest odczuwalne od razu?

Oparzenia słoneczne są powodowane przede wszystkim przez promieniowanie UVB. Ich objawy mogą pojawić się dopiero po kilku godzinach od zakończenia ekspozycji. Skóra nie zawsze od razu daje więc sygnał, że otrzymała zbyt dużą dawkę promieniowania.

Szczególnie łatwo o oparzenie podczas kąpieli. Woda i wiatr chłodzą ciało, przez co nie odczuwamy narastającego pieczenia. Jednocześnie część promieniowania przenika przez wodę, a jej powierzchnia może odbijać promienie słoneczne.

Promieniowanie UV powoduje uszkodzenia DNA, białek, błon komórkowych, naskórka, tkanki łącznej i naczyń krwionośnych. Powtarzające się oparzenia oraz wieloletnia nadmierna ekspozycja przyspieszają fotostarzenie i zwiększają ryzyko rozwoju nowotworów skóry.

Jak chronić dzieci przed największym nasłonecznieniem?

Skóra dzieci jest szczególnie wrażliwa na działanie promieniowania ultrafioletowego. Niemowlęta i małe dzieci nie powinny przebywać bezpośrednio na słońcu, szczególnie między godziną 10.00 a 16.00.

Podstawą ochrony powinny być:

• przebywanie w cieniu;
• lekkie ubranie osłaniające ramiona i nogi;
• kapelusz chroniący twarz, uszy i kark;
• okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV;
• odzież kąpielowa z oznaczeniem UPF;
• krem o szerokim spektrum ochrony i wysokim SPF, odpowiedni do wieku dziecka.

Trzeba pamiętać, że parasol plażowy nie zapewnia całkowitej ochrony. Promieniowanie może docierać do skóry z boku, a także odbijać się od piasku, wody i jasnych powierzchni.

Najważniejsze zasady ochrony podczas silnego nasłonecznienia

• Sprawdzaj aktualny indeks UV.
• Ograniczaj bezpośrednią ekspozycję między godziną 10.00 a 16.00.
• Wybieraj preparat o szerokim spektrum ochrony przed UVA i UVB.
• Stosuj co najmniej SPF 30, a przy silnym nasłonecznieniu SPF 50 lub SPF 50+.
• Nakładaj odpowiednią ilość kremu na wszystkie odsłonięte części ciała.
• Ponawiaj aplikację co dwie godziny oraz po kąpieli i spoceniu się.
• Łącz krem z filtrem z ubraniem, nakryciem głowy, okularami i przebywaniem w cieniu.
• Nie traktuj wysokiego SPF jako sposobu na wydłużenie czasu opalania.

Ochrona przeciwsłoneczna jest potrzebna nie tylko podczas wakacyjnego urlopu. Największą uwagę należy zwracać na skórę od maja do września i w godzinach okołopołudniowych, ale decyzję o zastosowaniu ochrony najlepiej podejmować na podstawie aktualnego indeksu UV. Prawidłowo dobrany i regularnie nakładany krem, odzież ochronna oraz rozsądne korzystanie ze słońca pomagają ograniczyć ryzyko oparzeń, przebarwień, przedwczesnego starzenia i nowotworów skóry.

Jaki samoopalacz wybrać w 2026 roku? Przegląd redakcyjny